Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
Strony WWWSerwery VPSDomenyHostingDarmowy Hosting CBA.pl
Mitologia sumeryjska i babilońska

Bogowie

Adad, Hadad, Addu, Iszkur - bab. bóg zjawisk atmosferycznych - burzy, deszczu, piorunów; urodzaju i bogactwa. . Od niego zależała wegetacja roślin (a zatem urodzaju i bogactwa). Był jednocześnie dawcą i niszczycielem życia. Jego atrybutem jest piorun, święte zwierzę - byk; główne ośrodki kultu to: Babilon, Aszur, Borsippa.

Amauszumgalana - sum. bóg wegetacji. Czasem utożsamiany był z bogiem Tamuz.

Anu, An - mit. babilońska; bóg nieba, ojciec i król bogów. Imię Anu stało się synonimem bóstwa w ogóle. Jego atrybuty to: tiara wielorożna na tronie. w sumeryjskiej wersji stworzenia świata, bogini Nammu, pierwotne morze, była matką An i Ki, bogini ziemi, którzy połączyli się i stworzyli wielkich bogów jak Enlil. W akadyjskiej opowieści o stworzeniu, w wyniku związku Apsu i Tiamat powstały pokolenia bogów, których kulminacją stały się Anu i Ea. W mitologii hetyckiej An zrzucił z tronu Alalu, pierwszego króla na niebie. Główne ośrodki kultu to między innymi miasto Uruk.

Anunaki, Anunnaki - było to wspólne określenie wielkich bogów, zrodzonych za sprawą boga Ana w pierwszym etapie tworzenia się świata. Byli to również sędziowie w świecie podziemnym.

Anszar - bab. bóg górnych regionów; było to początkowo imię boga Anu, później przeniesione na Nannę. W babilońskim micie "Enuma Elisz" był ojcem Anu. W Asyrii było to imię stosowane dla boga Aszura. Syn Lahmu i Lahamu.

Aszur - bóg miasta Aszur (stolica Asyrii). Władca bogów i ludzi, bóstwo wojny, bóg słońca oraz stwórca świata. Kierował wojskami asyryjskimi i osłaniał je. Jego atrybut to: tiara z rogami i uskrzydlona tarcza słoneczna.

Bel - bab. bóg powietrza.

Ea, Enki - w mitologii babilońskiej i asyryjskiej bóg ziemskich wód, mądrości, rzemiosł i wiedzy magicznej, ojciec Marduka.

Elagabal, Heliogabal - bóstwo słoneczne, czczone pod postacią czarnego, stożkowatego kamienia w mieście Emesa (obecnie obszar Hims).

Emesz - bóg lata.

Enbilulu - bóg, opiekun rzek i kanałów.

Enkimdu - bóg-rolnik, opiekun nawadniania, grobli i rowów.

Enlil - bab. bóg atmosfery, wiatru gwałtownego i ziemi. Największy z "Wielkich Bogów". Potomek bogini ziemi Ki i boga nieba Anu. Władca ludzi, nie zawsze im przychylny (m.in. zesłanie potopu). Obdarzony był przydomkiem Bel ("Pan"). Wraz z Anem i Enki tworzył triadę najwyższych bóstw. Jego atrybuty to tiara wielorożna na tronie i pierścień. Główny ośrodek kultu to Nippur.

Enten - bóg zimy.

Gibil - bóg ognia i światła, syn Enki.

Hubiszag - bóstwo świata podziemnego.

Irra - przydomek boga Nergala, szczególnie jako boga zarazy.

Iszkur - bóg burzy, wiatrów i deszczu.

Kaimanu - bóstwo babilońskie.

Kingu - według babilońskiego mitu o stworzeniu świata, Kingu był synem boga oceanu słodkowodnego Apsu i oceanu słonowodnego Tiamat. Kiedy Enki zabił Apsu, Kingu poprowadził armię demonów swej matki przeciwko Mardukowi, synowi Enki. Kingu zginął z rąk Marduka, który zmieszał jego krew z ziemią i z tej materii stworzył pierwsze istoty ludzkie.

Kulla - bóstwo sprawujące opiekę nad wyrobem cegieł.

Lahamu - bab. bóg drugiego pokolenia.

Lahar, Lahah - bóstwo opiekuńcze trzód, zwłaszcza owiec.

Lamma - bóstwa z których krwi miała powstać ludzkość (według późnosumeryjskiego mitu).

Latarak - sumeryjskie bóstwo opiekuńcze miasta Badtibira.

Marduk - bab. bóg magów, burzy i grzmotów; narodowy bóg Babilonii odpowiadający planecie Jowisz; bóstwo losu władające magią; syn Enki, ojciec Nabu. Od czasów Hammurabiego Marduk stał się narodowym bogiem Babilonii (został opisany w eposie "Enuma Elisz"). Był stwórca oraz władcą nieba i ziemi, dobroczyńcą ludzi. To on decydował o losie wszystkich i wszystkiego. Marduk posiadał 50 imion (czyli atrybutów), m.in. Bel. Wyobrażany był w tiarze cylindrycznej z insygniami władzy (koło, bicz, kij) w dłoniach, atrybut: berło na tronie. Jego świętymi zwierzętami były: konie, psy i smoki.

Martu - bóg koczowniczego plemienia zachodniosemickiego, też zwanego Martu, zamieszkującego północno-zachodnią Mezopotamię.

Meslamtaea - jedno z sumeryjskich bóstw świata podziemnego.

Mullil - imię boga Enlila w dialekcie sumeryjskim eme-sal.

Mummu - w babilońskim micie Enuma Elisz był wezyrem bóstw Tiamat i Apsu. Później było to określenie Marduka i Isztar jako bogów stwórców.

Muszdama - bóg, opiekun budownictwa.

Nabu, Nabut, Nebo, Niebo - jeden z głównych bogów babilońsko-asyryjskich, syn Marduka, wynalazca pisma i tabliczki glinianej, patron pisarzy, goniec bogów. Zapisywał tablice przeznaczenia (losu) świata i ludzi ustalone przez ojca. Małżonek Taszmetum (rozum), był uważany także za bóstwo mądrości. Pierwotnie prawdopodobnie Nabu było to bóstwo zachodniosemickie, którego kult w Babilonii rozwinął się w I tysiącleciu p.n.e. Głównym ośrodkiem kultu Nabu była Borsippa.

Namtar - bóstwo świata podziemnego, demon plag.

Nanna - "Akadyjski Grzech". Sumeryjski bóg księżyca, syn Enlila i Ninlil. Był największym z trójcy bóstw astralnych, składających się oprócz niego samego z jego potomków Inanna i Utu. Był czczony jako bóg odmierzający czas, ponieważ świecił w nocy, a także jako wróg ciemnych sił i grzeszników. Nanna ze względu na swą mądrość był szanowany przez innych bogów, którzy regularnie go odwiedzali z prośbą o radę.

Nergal, Nerigal - babiloński bóg świata podziemnego (które było miejscem kary i pokuty za grzechy), zsyłający głód, choroby i wszelkie nieszczęścia, jednocześnie sprawiedliwy sędzia i dawca życia. Syn boga Enlila i bogini Ninlil.Pierwotnie był on znany jako sumeryjski Enirigal(a), małżonek Ereszkigal władającej razem z nim podziemiem. Głównym ośrodkiem kultu było Kuta w pobliżu Babilonu. Nergal czczony był również w Elam, Mari, Palmyrze.

Ningiszzida - bóg wegetacji pod postacią węża. Czasem występuje jako ojciec boga Dumuzi. Był także bóstwem świata podziemnego, synem Ninazu. Jego kult był powszechny, czczono go głownie w mieście-państwie Lagasz.

Ninurta - babilońsko-asyryjski bóg gromu, burzy, południowego wiatru (huraganu), wojny i polowania. Pierwotnie znany był jako sumeryjski Ningirsu- agrarne bóstwo burzy wiosennej, pługa i orki. Syn Enlila, wraz z nim czczony w Nippur. Jako bóg wojny otaczany kultem szczególnie w okresie średnio- i nowo- asyryjskim (czyli około połowy II tysiąclecia i pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.).

Numuszda - sumeryjski bóg opiekun miasta Kazallu.

Nusku - bóg ognia, powiernik Enlila.

Pabilsang - sumeryjskie bóstwo opiekuńcze miasta Larak.

Sin - w Sumerze- Nanna lub Nannar. Babiloński bóg księżyca. Jego dziećmi byli bóg słońca- Szamasz (w mitologii sumeryjskiej Utu) i bogini planety Wenus- Isztar (w mitologii sumeryjskiej Inana), z którymi tworzył triadę bóstw astralnych. Był to opiekun pasterstwa i rolnictwa, obdarzał dobrobytem i bogactwem. Władał on kalendarzem, ustalał przeznaczenie ludziom, zsyłał wieszcze sny, chorobę lub zdrowie. Jego towarzyszką była Ningal ("Pani Wielka"). Jego symbolem był- sierp księżyca, świętym zwierzęciem- skrzydlaty byk. Główny ośrodek kultu to- Ur i Harran.

Sud - sumeryjskie bóstwo opiekuńcze miasta Szurupak.

Sullat - babilońskie bóstwo niższego rzędu, podporządkowane bogu Szamaszowi.

Sumugan - sumeryjskie bóstwo opiekuńcze przyrody w kraju wyżynnym, między innymi dzikich zwierząt. W Babilonie nosił imię Szakan.

Szamasz - Utu, Babbar w mitologii sumeryjskiej. Babiloński bóg Słońca, światłości, prawa, sprawiedliwości i wyroczni. Wyobrażano go sobie z promieniami słonecznymi u ramion. Symbolami Szamasza były między innymi uskrzydlony dysk słoneczny lub piła. Głównymi ośrodkami kultu były Larsa i Sippar (tam znajdowały się wyrocznie Szamasza).

Szara - sumeryjskie bóstwo opiekuńcze miasta-państwa Ummy. Szara był też jednym z bohaterów babilońskiego mitu o Zu.

Szulpae - sumeryjskie bóstwo świata podziemnego.

Tamuz, Tammuz - sumeryjski Dumuzi. W mitologii babilońskiej bóstwo wegetacji roślin i urodzaju, opiekun stad. Bóg rozkwitu. Ukochany mąż bogini Isztar (sumeryjska Inana). Zabity, co roku zstępował do podziemia (na ziemi ustawała wegetacja roślin) i ponownie wracał na ziemię (przyroda budziła się do nowego życia). Przedstawiany z kłosami w rękach lub u ramion. Utożsamiany był często z greckim Adonisem. Chociaż nie należał do wielkich bogów darzono go szacunkiem, a jego kult był szeroko rozpowszechniony. Jako bóg Dumuzi miał wiele przydomków, np.: Kuliana- "Ukochany Ana", Kulimullil- "Ukochany Mullila".

Utu, Babbar, Szamasz - bóg Słońca, sprawiedliwości i wróżbiarstwa. Był synem boga księżyca Nanna (akadyjskiego Sin) i bratem Inanny. Bóstwa te tworzą wielką babilońską triadę. Wyobrażano go sobie z promieniami słonecznymi u ramion. Symbolami Utu były między innymi uskrzydlony dysk słoneczny lub piła. Głównymi ośrodkami kultu były Larsa i Sippar (tam znajdowały się wyrocznie Utu).

Weili - bóstwo, z którego krwi zmieszanej z gliną stworzono człowieka.

Zu - babiloński bóg burzy, zazwyczaj przedstawiany pod postacią wielkiego ptaka, najczęściej jako orzeł z zębami rekina lub z głową lwa. Według akadyjskiej wersji sumeryjskiego mitu, Zu wykradł Tablice Przeznaczenia (boskie ustawy, które ich posiadaczowi dawały najwyższą władzę) bogu Enlilowi. Tablicę odzyskał orędownik bogów Marduk. Zu został następnie przywiedziony przed oblicze Ea, aby ten wyznaczył mu karę.

Boginie

Aruru - jedno z imion sum. bogini Nintu, używane w późniejszych okresach. Stworzycielka Enkidu w bab. eposie o Gilgameszu. Była także stworzycielką ludzi.

Asznan - bogini zbóż, stworzona przez Enki, przedstawiana jako dziewczę z wiązką kłosów. Pod tą postacią stanowi symbol późniejszego znaku Panny w zodiaku.

Beletili - czyli "Pani Bogów". Było to bab. Imię bogini matki, zwanej też Mami, Nintu (sum.).

Damgalnuna, Damkina, Damakina - jedno z imion sumeryjskiej bogini, małżonki boga Enki (bab. Ea) w kraju Dilmun. Jej babilońskie imię to Damkina. Matka Marduka.

Ereszkidal - sumeryjska władczyni świata umarłych i demonów. Siostra Inany/Isztar i żona boga Nergala.

Gesztinana - siostra Dumuzi, bogini winorośli.

Inanna, Inana - mit. sumer.; bogini miłości, Wielka Bogini Matka, symbolizowała Wenus, wg legendy przybyła z Wszechświata. Sumeryjska nazwa bogini Isztar. zazwyczaj przedstawiano ją w postaci karmiącej matki, nagiej kobiety lub jako boginię wojny stojącą na wozie z lwami. Była jedną z grupy siedmiu bogów "rozstrzygających losy". Uważano ją za córkę boga Ana lub Nanny/Sina. Z kultem Inany była związana prawdopodobnie prostytucja sakralna.

Isztar, Astarte, Belti - (Asztart, Asztarte - ugaryckie, fenickie i punickie, Aszterot, Asztoret - hebrajskie, Astoret, Isztar-Wenus) - główne żeńskie bóstwo starożytnych Fenicjan, Syryjczyków i Kartagińczyków. Bogini gwiazdy zarannej i wieczornej. Belti w dosłownym tłumaczeniu znaczy -"Nasza Pani".

Astarte była asyryjską boginią księżyca i płodności, pierwowzorem greckiej Afrodyty. W Babilonie i Asyrii czczona jako Isztar, utożsamiana z planetą Wenus, bóstwo miłości i płodności; odpowiednik sumeryjskiej Inanny. Była najpowszechniej czczonym bóstwem na Bliskim i Środkowym Wschodzie. Była córką Sina (księżyca) i siostrą Szamasz (słońca); według innej wersji mitu córka albo małżonka Anu, pana niebios. Jednym z obrzędów jej kultu była prostytucja sakralna. Jako gniewną boginię wojny wyobrażano ją stojącą na lwie z łukiem i dwoma kołczanami, atrybut: 8- lub 16- ramienna gwiazda, gł. ośrodek kultu - Uruk (obecnie Al-Warka w południowym Iraku). W mitach ugaryckich blisko związana z Baalem i Anat (określano ją epitetem: imię Baala). Jako Asztarte, czczona była przez Sydończyków, tj. Fenicjan (zob. 2 Krl 2, 13).
W okultyzmie Astarte jest żeńskim demonem kwietnia. W Raju utraconym (I, 509-510) utożsamianym z Astoretem. Według De Plancy'ego Astarte jest "samicą Astarota" i przedstawiana jest z głową jałówki.

Ki - bogini ziemi. Córka Nammu, pierwotnego morza i małżonka An (Anu), najwyższego bóstwa. Owocem małżeństwa Ki i An byli Ea i Enki, oraz inne wielkie bóstwa sumeryjskiego panteonu.

Kiszar - bab. bogini dolnych regionów.

Lahmu - bab. bogini drugiego pokolenia.

Lilith - zła demonica babilońska; także demonica sumeryjska, nieprzyjaciółka Innany, bogini nieba i ziemi. Przepędzona przez Gilgamesza, ugania za późniejszymi pokoleniami, strasząc po pustkowiach, lasach i uroczyskach. W legendach arabskich także żona Adama - z małżeństwa z szatanem wydala na świat liczne grono złych duchów.
W folklorze żydowskim demonica, pierwsza żona Adama, zanim jeszcze powstała Ewa. To ona Adama rozprawiczyła. Jednak jej nienasycenie seksualne, niechęć do poddania się władzy Adama, upodobanie do bycia na górze podczas stosunku etc. doprowadziły do tego, ze została z raju wywalona, (inna wersja mówi, że pod wpływem czy to negatywnych emocji czy też seksualnej ekstazy wykrzyknęła niewymawialne Imię Boga, którego mówić nie wolno i wzleciała w górę tylko po to, by spaść na samą ziemię). Strącona została na pustynię, tam wg mitów semickich mieszka, jak to u Ezechiela można wyczytać. Brak wspominki o Lilith w Księdze Rodzaju przypisuje się patriarchalnej późniejszej redakcji tego mitu, jako że w apokryfach o niej wyczytać - w związku z historią z Genesis - można.
Niektóre legendy mówią, że wróciła do Edenu w przebraniu węża, aby zemścić się na Ewie, swojej rywalce. Inne czynią ja małżonka Lucyfera, już po jego strąceniu z Nieba - lecz nawet i on nie mógł podołać jej żądzom więc ją z powrotem odesłał na pustynie. Mówi się też, że gdy Kain zabił Abla i został wygnany przez Boga, Lilith przybyła do niego i była mu towarzyszką w jego wędrówce. Lilith, jako archetyp succuba, których potem narodziła tysiące, napastuje śpiących spokojnie i samotnie mężczyzn. Także jako wampirzyca wysysa krew z noworodków płci męskiej - Żydzi w komnacie porodowej odprawiali specjalne rytualiki mające ochronić noworodka przed Lilith właśnie.
Symbolizuje nieskończoną chuć, dominację seksualną, dzikość, wyuzdanie etc., kobiecość w tej postaci, jakiej mężczyźni się obawiają i o jakiej fantazjują. Łączy w sobie seks i śmierć, dwa najbardziej pierwotne instynkty. Jej inwokowanie dla kogoś, kto ma jakieś kompleksy na tle seksualnym lub nie ma dobrego związku ze swoją kobiecością (to dotyczy tez mężczyzn) jest w bardzo dosłowny sposób niebezpieczne.

Namu - bogini praoceanu.

Nammu - była pierwszym bóstwem i początkiem wszechrzeczy. Urodziła boginię ziemi Ki i boga nieba An, z których związku narodzili się wielcy bogowie sumeryjscy, w tym Enlil i Enki.

Nansze - bogini, opiekunka rybołówstwa morskiego.

Nidaba, Nisaba - bogini mądrości, patronka pisarzy.

Ninsikila - sumeryjska bogini opiekunka kraju Dilmun. Córka lub małżonka boga Enki.

Ninti - bogini lecząca żebro.

Nintu - główna bogini matka, rodzicielka wielu bogów.

Nunbarszegunu - matka bogini Ninlil

Sarpanitum - bab. bogini, małżonka Marduka, matka Nabu.

Tiamat - bab. bogini pierwotnego chaosu i słonych wód morskich. Była potworem uosabiającym słoną wodę, żeńskim pierwiastkiem kształtującego się wszechświata. Odbyła stosunek miłosny z Apsu, oceanem słodkowodnym, w wyniku czego urodziło się wiele młodych bóstw, takich jak Ea, ojciec Marduka. Ea zabił Apsu, a Tiamat w odwecie zaatakowała Ea i innych młodszych bogów wykorzystując do tego hordę dzikich potworów. Wówczas bogowie wybrali Marduka na swego wodza. Zabił on Tiamat, a następnie przeciął ją na dwoje: jedna połowa jej ciała stała się niebem, a druga ziemią. Na obrazach przedstawiających zabicie Tiamat jest ona przedstawiana jako smok lub podobny potwór, będący uosobieniem pierwotnego chaosu, który musi zostać opanowany przed powstaniem uporządkowanego kosmosu.

Uttu - bogini roślinności która później stała się boginią tkactwa. Córka Enki.

Inne postacie

Adapa - w babilońskim micie był kapłanem boga Ea, jednym z prehistorycznych Siedmiu Mędrców. Jest pomocny w zaklęciach przeciw Lamasztu, demonowi chorób niemowląt.

Agga - ostatni król z I sumeryjskiej dynastii popotopowej w Kisz. Był współczesnym Gilgameszowi, władcy Uruk.

Aia, Szenirda - żona Szamasza.

Apsu, Abzu - podziemny praocean wody słodkiej. Abzu był przedstawiany jako dom Enki, boga mądrości. Wraz z Tiamat, która symbolizowała słonowodny ocean, Abzu był pierwiastkiem kształtującego się wszechświata. Połączyli się i stworzyli pokolenia bóstw, których kulminacją byli bogowie An i Ea i Marduk. Ea zabił Apsu w walce o dominację, która zakończyła się wraz z pojawieniem się boga Marduka jako najwyższego boga.

Asag - potwór zamieszkujący krainę podziemną "kur", poskromiony przez boga Ninurtę.

Aszuritu - potomek bogini Isztar z miasta Aszur.

Atrachasis - król Szuruppaku, miasta nad rzeką Eufrat. Według opowieści o Atrachasisie, rasa ludzka została stworzona, aby służyć bogom i uwolnić ich od pracy. Jednak hałas, jaki czynili ludzie w ciągu dwunastu stuleci, bogom przeszkadzał. Bóg Enlil postanowił więc zmniejszyć ich liczbę. W tym celu najpierw zesłał długotrwałą suszę. Ale mądry bóg Ea ostrzegał zawsze Atrachasisa i doradzał mu jakie środki zapobiegawcze należy przedsięwziąć. W końcu Enlil rozkazał bogom zesłać potop, aby zetrzeć rasę ludzi z powierzchni ziemi i związał innych bogów przysięgą dotrzymania sekretu. Ea uciekł się do podstępu i tak udało mu się ostrzec króla. Atrachasis zbudował łódź, w której wraz z rodziną i kilkoma przyjaciółmi schronił się w chwili rozpoczęcia potopu. Wszyscy inni ludzie zginęli podczas powodzi i bogowie rychło zatęsknili za korzyściami płynącymi z ich pracy. Po siedmiu dniach potop ustąpił i Atrachasis wyszedł na ląd, by złożyć bogom ofiarę. Enlil rozgniewał się, że Atrachasis jeszcze raz przeżył, ale w końcu pozwolił, by ludzka cywilizacja nadal trwała. Atrachasis został obdarowany nieśmiertelnością i miejscem wśród bogów.

Azag - zły demon.

Dilmun - cudowna kraina.

Din-Gir - "strażnicy nieba"; mit. sumeryjska; nazwa bogów z Mezopotamii.

Dimpimekug - pisarz świata podziemnego.

Ekimmu - wraz z innymi mezopotamskimi demonami - Utukku zadawały ludziom rozliczne choroby, gdy żywi nie sporządzali zmarłym należytego pochówku i nie złożyli ofiar.

Enkidu - myśliwy i wojownik, towarzysz Gilgamesza. Według eposu o Gilgameszu lud Erech błagał bogów, aby zesłali kogoś, kto pomógł by powściągnąć surową rękę ich władcy, Gilgamesza. Bogowie stworzyli więc Enkidu, kudłatego barbarzyńcę o nadludzkiej sile, mieszkającego na pustyni. Gilgamesz postanowił pojmać Enkidu, posłał więc prostytutkę, aby go uwiodła. Enkidu odbył z nią stosunek i pozwolił się odprowadzić do cywilizacji. Kiedy przywieziono Enkidu przed oblicze Gilgamesza, ci natychmiast starli się w zapasach. Po walce stali się przyjaciółmi i razem wyprawili się, aby zabić potwora Humbabę. Kiedy obaj powrócili zwycięsko Isztar usiłowała uwieść Gilgamesza, ale ten nią wzgardził. Rozgniewana zesłała dzika, aby zabił Gilgamesza, jednak Enkidu przybył mu z pomocą i razem go zarżnęli. Lud Erech uradował się, ale bóstwa postanowiły, że Enkidu musi umrzeć ze względu na rolę, jaką odegrał. Zmarł w ramionach Gilgamesza.

Enkimdu - rolnik występujący w jednym z sumeryjskich mitów jako konkurent ubiegający się o względy bogini płodności Inanny. Kiedy bogini zdecydowała się na małżeństwo, o jej rękę ubiegali się Enkimdu i Tamuz. Brat bogini, bóg Utu doradził jej wyjść za Tamuza, którego zwierzęta były bardziej wartościowe od hodowanych przez Enkimdu. Obaj konkurenci współzawodniczyli ze sobą, ale wkrótce Enkimdu poniósł porażkę.

Enmerkar - drugi sumeryjski władca I dynastii w Uruk. Sławny bohater kilku sumeryjskich eposów. W sumeryjskiej "Liście Królów" określany jest jako główny budowniczy Uruk.

Enuma Elisz - babiloński mit o stworzeniu świata powstały w drugiej połowie II tysiąclecia p.n.e. Enuma Elisz (rozpoczyna się od słów: "kiedy na wysokości...") opowiada o walce bogów, zwycięstwie Marduka nad Tiamat, stworzeniu przez Marduka świata i ludzi. Został on spisany na 7 tablicach (powstały liczne kopie). Został odnaleziony w 1853 roku w gruzach biblioteki Asurbanipala w Niniwie.

Etana - dwunasty, po potopie, władca miasta Kisz (według Sumerów listy królów). Etana wyprawił się do nieba po "ziele narodzin" na skrzydłach orła, któremu uratował życie (zakończenie tej wyprawy do tej pory nie zostało poznane). Początkowo był skromnym pasterzem, ale został wybrany przez bogów, na tego, który przyniesie ludziom błogosławieństwo władzy królewskiej. Jednak jego żona nie mogła dać mu potomka, dlatego musiał udać się do nieba. Ziele otrzymał od bogini Isztar.

Galla - złe demony świata podziemnego na usługach bogini Ereszkigal.

Gilgamesz - pierwszy król Uruk w Sumerze i tytułowy bohater Eposu o Gilgameszu, najstarszego utworu literackiego. Według eposu lud zamieszkujący miasto Uruk błagał bogów, aby zesłali kogoś, kto pomógł by powściągnąć surową rękę ich władcy, Gilgamesza, syna bogini Ninsun i śmiertelnika. Bogowie stworzyli więc Enkidu, kudłatego barbarzyńcę o nadludzkiej sile, mieszkającego na pustyni. Gilgamesz postanowił pojmać Enkidu, posłał więc prostytutkę, aby go uwiodła. Enkidu odbył z nią stosunek i pozwolił się odprowadzić do cywilizacji. Kiedy przywieziono Enkidu przed oblicze Gilgamesza, ci natychmiast starli się w zapasach. Po walce stali się przyjaciółmi i razem wyprawili się, aby zabić potwora Humbabę. Kiedy obaj powrócili zwycięsko Isztar usiłowała uwieść Gilgamesza, ale ten nią wzgardził. Rozgniewana zesłała dzika, aby zabił Gilgamesza, jednak Enkidu przybył mu z pomocą i razem go zarżnęli. Lud Uruk uradował się, ale bóstwa postanowiły, że Enkidu musi umrzeć ze względu na rolę, jaką odegrał. Zmarł w ramionach Gilgamesza. Zdruzgotany śmiercią przyjaciela Gilgamesz wyruszył na daremną podróż w poszukiwaniu życia wiecznego. Odwiedził Atrachasisa, któremu nadano nieśmiertelność po tym, jak udało mu się przeżyć potop. Ten powiedział Gilgameszowi o pewnej roślinie rosnącej na dnie morza, która miała wskrzeszać każdego, kto ją zjadł. W towarzystwie sługi Atrachasisa Gilgamesz znalazł tę roślinę, ale ukradł mu ją wąż. W końcu Gilgamesz pogodził się ze śmiertelnością i wrócił do Uruk.

Huwawa, Humbaba - mityczny demon, potwór, strażnik lasu cedrowego w krainie życia.

Igigi - bab. określenie wszystkich bogów nieba.

Izimud - poseł boga Enki.

Kalkalu - sumeryjski strażnik bramy domu Enlila w Nibru.

Kaka - łącznik bogini Ereszkigal ze światem naziemnym.

Ki, Ninhursag - Matka-Ziemia.

Kur - potwór, także podziemny obszar kosmiczny.

Lamassu - babilońskie demony opiekuńcze.

Lilit, Lilith - demon żeński.

Lugalbanda - ojciec Gilgamesza. Czwarty sumeryjski władca I dynastii w Uruk. Bohater dwóch eposów sumeryjskich.

Naramsin - czwarty król z I dynastii akadyjskiej (2270-2233 p.n.e.).

Neti, Nedu - odźwierny podziemia.

Ninlil - żona Enlila.

Ninsun - matka Gilgamesza.

Ninszubur - powiernik Inanny.

Pazuzu - asyryjsko - babiloński demon chorób.

Sargon I Wielki, Szarrukin - założyciel I dynastii akadyjskiej. prawdopodobnie żył w latach 2350-2295 p.n.e.

Szukalletuda - ogrodnik sumeryjski, bohater jednego z mitów. Podobno podstępem uwiódł Inanę, stając się przyczyną jej gniewu i klęsk Sumeru.

Ugarit - starożytne miasto położone w północno-zachodniej Syrii, którego rozkwit przypada na lata 1500-1200 p.n.e. Z odkrytych tam tablic dowiadujemy się wiele o religii i mitologii starożytnych kananejczyków, często zwanej mitologią "ugarycką".

Utanapisztim, Utnapisztim, Ziusudra - ten, który przeżył wielki potop zesłany na ludzi przez bogów w celu zniszczenia ludzi. Ea uciekł się do podstępu i tak udało mu się ostrzec króla. Utnapisztim zbudował łódź, w której wraz z rodziną i kilkoma przyjaciółmi schronił się w chwili rozpoczęcia potopu. Wszyscy inni ludzie zginęli podczas powodzi i bogowie rychło zatęsknili za korzyściami płynącymi z ich pracy. Po siedmiu dniach potop ustąpił i Utnapisztim wyszedł na ląd, by złożyć bogom ofiarę. Enlil rozgniewał się, że Utnapisztim jeszcze raz przeżył, ale w końcu pozwolił, by ludzka cywilizacja nadal trwała. Utnapisztim został obdarowany nieśmiertelnością i miejscem wśród bogów.

Ziusudra - sumeryjski król, który jako jedyny przeżył wielką powódź zesłaną przez bogów na ludzi. Pełna historia Ziusudry, która jest najstarszym znanym przekazem mezopotamskim o potopie nie dotrwała do naszych czasów. Jednak prawdopodobnie jej fabuła jest taka sama jak w przypadku przygód Atrachasisa i Utnapisztima.

Zu, Anzu - złośliwy ptak-burza, w postaci orła z zębami rekina lub głową lwa.